# Werkelijk Rendement Box 3

- **Brand**: Beleggen voor beginners
- **HTML**: https://www.beleggen-voor-beginners.nl/belastingen/werkelijk-rendement-box-3/
- **Markdown**: https://www.beleggen-voor-beginners.nl/belastingen/werkelijk-rendement-box-3.md
- **Path**: /belastingen/werkelijk-rendement-box-3
- **Intent**: other
- **Title**: Werkelijk rendement in box 3: wanneer loont de tegenbewijsregeling? | Beleggen voor Beginners

## Page content

Belastingen en pensioen

# Werkelijk rendement in box 3: wanneer loont de tegenbewijsregeling?

Door [Redactie Beleggen voor Beginners](https://beleggen-voor-beginners.nl/auteurs/redactie-beleggen/)4 min lezen

Werkelijk rendement in box 3 doorgeven: wat meetelt, waarom het heffingsvrij vermogen vervalt, voor welke jaren het kan en wanneer het niet de moeite is.

Gepubliceerd 17 november 2026Laatst gecontroleerd 17 november 2026

Inhoudsopgave

## Fictief of werkelijk rendement: het verschil

In box 3 betaal je geen belasting over wat je echt verdiende, maar over een fictief (forfaitair) rendement: een vast percentage dat de Belastingdienst over je vermogen op 1 januari rekent. Voor 2026 is dat voorlopig 1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor beleggingen en andere bezittingen en voorlopig 2,70% voor schulden. Over het belastbare deel betaal je 36% (Belastingdienst, berekening box 3 2026, gecontroleerd 17-11-2026). Wat dat percentage precies is, lees je bij [forfaitair rendement](https://beleggen-voor-beginners.nl/begrippen/forfaitair-rendement/); de stappen met bedragen staan bij [box 3 berekenen](https://beleggen-voor-beginners.nl/belastingen/box-3-berekenen/).

Was je werkelijke rendement lager, dan kun je dat sinds 1 juli 2025 aantonen met de Wet tegenbewijsregeling box 3. Die regeling geldt tot het nieuwe stelsel er is (Rijksoverheid, box 3, gecontroleerd 17-11-2026). Het kabinet stelt invoering per 1 januari 2029 voor; de Eerste Kamer moet nog stemmen. Sommige overheidspagina’s noemen nog 2028.

De Belastingdienst vergelijkt beide bedragen en gebruikt het voordeligste (Belastingdienst, wat is mijn werkelijk rendement, gecontroleerd 17-11-2026). Je kunt er dus niet op achteruitgaan. Hoe box 3 werkt, lees je bij het begrip [box 3](https://beleggen-voor-beginners.nl/begrippen/box-3/) en in de [box 3-gids](https://beleggen-voor-beginners.nl/belastingen/box-3/).

## Wat telt mee als werkelijk rendement?

Werkelijk rendement is de som van je inkomsten en de waardeverandering van je bezittingen in box 3, ook als die negatief is. Anders dan bij het fictief rendement tellen wijzigingen tijdens het jaar mee (Belastingdienst, gecontroleerd 17-11-2026).

### Rente en dividend

Rente op je spaarrekening en dividend op je aandelen of fondsen horen erbij. Ook in een jaar waarin de koersen dalen, tel je die inkomsten op.

### Koerswinst en koersverlies, ook als je niet verkoopt

Je kijkt naar het verschil in waarde, niet alleen naar wat je verkocht. Staat een fonds op 31 december lager dan op 1 januari, dan is dat verschil een negatieve waardeverandering, ook als je niets hebt verkocht. Een koersstijging telt op dezelfde manier mee.

## Geen heffingsvrij vermogen bij werkelijk rendement

Bij het fictief rendement trekt de Belastingdienst eerst het [heffingsvrij vermogen](https://beleggen-voor-beginners.nl/begrippen/heffingsvrij-vermogen/) af: € 59.357 per persoon in 2026. Bij werkelijk rendement geldt geen heffingsvrij vermogen (Belastingdienst, gecontroleerd 17-11-2026). Daardoor is werkelijk rendement niet automatisch lager, zeker niet bij een vermogen dat maar net boven de vrijstelling ligt.

Twee vereenvoudigde voorbeelden voor 2026, zonder fiscale partner en zonder schulden. Het fictief voordeel is berekend met de rekenregels van de [box 3-illustratie](https://beleggen-voor-beginners.nl/tools/box3-illustratie/):

SituatieFictief voordeelWerkelijk rendementLager bedrag€ 100.000 belegd; dividend € 1.500, koersverlies € 500€ 2.438,58€ 1.000werkelijk rendement€ 70.000 belegd; dividend en koerswinst samen 2%€ 638,58€ 1.400fictief voordeel

In het tweede voorbeeld was het rendement laag, maar omdat het heffingsvrij vermogen bij werkelijk rendement vervalt, blijft het fictief voordeel lager. Dit zijn rekenvoorbeelden, geen verwachting en geen advies.

## Voor welke jaren kun je het doorgeven?

Doorgeven is niet verplicht. Voor 2021 en later hoef je vooraf geen bezwaar te hebben gemaakt (Belastingdienst, veelgestelde vragen Opgaaf werkelijk rendement, gecontroleerd 17-11-2026).

### 2025 en later: in je aangifte

Vanaf belastingjaar 2025 geef je het werkelijk rendement door in je aangifte inkomstenbelasting.

### 2020–2024: formulier Opgaaf werkelijk rendement

Voor de jaren 2020 tot en met 2024 gebruik je het formulier Opgaaf werkelijk rendement in Mijn Belastingdienst, met per jaar een apart formulier. Voor 2021 tot en met 2024 is geen eerder bezwaar nodig.

### 2017–2019: alleen in bepaalde gevallen

Voor 2017 tot en met 2019 loopt het via de website van de Belastingdienst. Voor 2017 tot en met 2020 gelden strengere voorwaarden: volgens de Hoge Raad (25 juni 2026) krijgt wie over die jaren geen bezwaar maakte, geen herstel (Rijksoverheid, box 3, gecontroleerd 17-11-2026).

### Een brief gekregen?

Krijg je een brief van de Belastingdienst over box 3 of werkelijk rendement, lees dan goed welk jaar en welke stap het betreft. Ook na een brief is doorgeven een keuze, geen plicht. Twijfel je, neem dan contact op met de Belastingdienst of een adviseur.

## Welke gegevens heb je nodig?

Werkelijk rendement reken je per jaar uit. Houd voor elk jaar bij:

- de waarde van je spaar- en beleggingsrekeningen op 1 januari en op 31 december;
- ontvangen rente en dividend;
- aan- en verkopen, stortingen en opnames tijdens het jaar;
- overige bezittingen en schulden in box 3.

De jaaroverzichten van je bank en broker zijn meestal het startpunt. Gebruik bij het invullen de uitleg en hulpmiddelen van de Belastingdienst.

## Wanneer is het waarschijnlijk niet de moeite?

- **Je vermogen ligt net boven het heffingsvrij vermogen.** Het fictief voordeel is dan klein, terwijl het werkelijk rendement over je hele vermogen telt.
- **Je had een goed beursjaar.** Ligt je werkelijk rendement boven het fictief rendement, dan verandert er niets.
- **Je vermogen staat vooral op een spaarrekening.** Het fictief percentage voor banktegoeden is met voorlopig 1,28% laag. Vergelijk het met de rente die je echt kreeg.

Of het voor jou loont, hangt af van je eigen cijfers. Dit is uitleg, geen fiscaal advies. Met de [box 3-illustratie](https://beleggen-voor-beginners.nl/tools/box3-illustratie/) zie je wat het fictief voordeel voor jouw bedragen is.

## Veelgestelde vragen

Ben ik verplicht mijn werkelijk rendement door te geven?

Nee. Het is een mogelijkheid, geen plicht, ook als je een brief van de Belastingdienst krijgt. Geef je niets door, dan blijft het fictief rendement gelden.

Kan ik meer gaan betalen als ik mijn werkelijk rendement doorgeef?

Nee. De Belastingdienst gebruikt het voordeligste bedrag van fictief en werkelijk rendement. Je betaalt dus nooit meer dan je al met het fictief rendement zou betalen.

Waarom loont het soms niet, ook in een slecht beursjaar niet?

Bij werkelijk rendement vervalt het heffingsvrij vermogen. Je rekent dan over je hele vermogen, en ook rente en dividend tellen mee. Of het voordeliger is, hangt af van je eigen cijfers.

Over welke jaren kan ik nog geld terugvragen?

Voor 2021 tot en met 2024 kun je het formulier Opgaaf werkelijk rendement gebruiken zonder eerder bezwaar. Voor 2017 tot en met 2020 gelden strengere voorwaarden, zoals tijdig bezwaar. Vanaf 2025 doe je het in de gewone aangifte.

Auteur

## [Redactie Beleggen voor Beginners](https://beleggen-voor-beginners.nl/auteurs/redactie-beleggen/)

Redactie

De redactie schrijft uitleg voor beginners die in Nederland willen beleggen. We vergelijken kosten en toezicht en geven geen persoonlijk advies.

## Lees ook

[Pijler

### Belastingen en pensioen

Box 3 in 2026 en het verschil tussen vrij beleggen en pensioenbeleggen. Een illustratie, geen aangifte.](https://beleggen-voor-beginners.nl/belastingen/)[Begrip

### Wat is box 3? De belasting op inkomen uit sparen en beleggen

Wat is box 3? De belastingbox voor sparen en beleggen: wat erin valt, het verschil met box 1 en 2, het heffingsvrij vermogen en het tarief van 36% in 2026.](https://beleggen-voor-beginners.nl/begrippen/box-3/)[Kennisbank

### Box 3 in 2026: zo werkt de belasting op sparen en beleggen

Box 3-belasting 2026: heffingsvrij vermogen € 59.357, forfaitaire percentages 1,28%, 6,00% en 2,70%, tarief 36%, peildatum, rekenvoorbeeld en tegenbewijs.](https://beleggen-voor-beginners.nl/belastingen/box-3/)

Dit is een tekstversie van de HTML-pagina. De HTML-pagina is leidend.

---

See also: [llms.txt](https://www.beleggen-voor-beginners.nl/llms.txt) · [llms-full.txt](https://www.beleggen-voor-beginners.nl/llms-full.txt)
